Ўзбекистон Республикаси Истиқболли лойиҳалар миллий агентлиги

Ўзбекистон Республикаси Истиқболли лойиҳалар миллий агентлиги (кейинги ўринларда Агентлик деб аталади) томонидан Инвестиция платформалари соҳасида “Тартибга солиш қумдони” махсус ҳуқуқий режимини тақдим этиш тартиби тўғрисидаги низом тасдиқланди (рўйхат рақами 3753, 12.01.2026 й.).

Ушбу махсус ҳуқуқий режим Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2025 йил 21 августдаги ПП-255-сонли Фармонига мувофиқ жорий этилган, унинг доирасида муқобил инвестиция механизмларини яратиш мақсадида молия бозорининг янги сегменти сифатида инвестиция платформаларини ишга тушириш ва ривожлантиришга қаратилган чора-тадбирлар синовдан ўтказилмоқда.

Инвестиция платформалари инвесторлардан тўғридан-тўғри молиявий ресурсларни жалб этиш имконини беради, бу эса, айниқса, фонд бозорига чиқиши қийин ёки ҳали эрта бўлган стартаплар ҳамда кичик ва ўрта бизнес субъектлари учун муҳим аҳамият касб этади.

Белгиланган фаолият турлари электрон платформа орқали улушларга инвестиция киритиш, шерикликларда иштирок этиш, венчур капитал, пай ва бошқа лойиҳага асосланган инвестиция шаклларини ўз ичига олади.

Фонд бозоридан фарқли ўлароқ, платформалар орқали инвестициялар қимматли қоғозларни чиқариш ва муомаласи билан бевосита боғлиқ эмас ва инвестиция воситачиларининг иштирокини, листингдан ўтишни ва биржа стандартларига мувофиқ ахборотни ошкор қилишни талаб қилмайди.

Ҳужжат билан махсус ҳуқуқий режим иштирокчиларини рўйхатдан ўтказиш тартиби, уларни инвестиция платформалари операторлари реестрига киритиш шартлари, шунингдек, иштирокчилар сафидан чиқариш асослари белгиланди. Махсус ҳуқуқий режим иштирокчилари фақат инвестиция платформаларининг операторлари сифатида фаолиятни амалга оширувчи юридик шахслар - Ўзбекистон Республикасининг резидентлари бўлиши мумкин.

Инвестиция платформаси қуйидагиларни таъминлайдиган комплекс дастурий-техник ва ташкилий механизм бўлиши керак:

инвестиция таклифларининг ва инвестициялаш таваккалчиликларининг шаффофлиги;

суиистеъмолликлар ва манфаатлар тўқнашувининг олдини олиш;

инвестициялаш шартномаларини электрон тарзда тузиш;

инвесторлар ҳуқуқларини ҳисобга олиш, сақлаш ва тасдиқлаш;

платформа, оператор, маълумотларни ошкор қилиш, инвесторларни ҳимоя қилиш ва AML/CFT қонунчилигига риоя қилиш бўйича талабларни бажариш;

ҳисоб-китобларни фақат номинал ва (ёки) эскроу ҳисобварақлари орқали амалга ошириш;

маълумотларни ошкор қилиш ҳамда инвесторлар ва лойиҳа эгалари ўртасида ишончни шакллантириш.

Инвестиция платформаларини жорий этиш ва кейинчалик уларнинг фаолиятини кенгайтириш республикада инвестиция фаолиятини фаоллаштиришнинг ҳуқуқий асосларини шакллантириш имконини беради, бу эса қуйидагиларга қўшимча рағбатлантиради:

бизнесни, шу жумладан кичик корхоналар, стартаплар ва лойиҳа компанияларини молиялаштириш манбаларини диверсификация қилиш;

хусусий инвесторлар, шу жумладан жисмоний шахслар ва норезидентларнинг инвестиция фаолиятида уюшган ва тартибга солинадиган асосда иштирок этишини кенгайтириш;

ахборот технологияларидан фойдаланган ҳолда инвестиция шартномаларини тузиш, ҳуқуқларни ҳисобга олиш ва ҳисоб-китобларни амалга оширишнинг рақамли каналларини жорий этиш.